Chúng ta nghe nói nhiều đến hệ thống bác sĩ gia đình nhưng hệ thống này có thực sự cần thiết hay cũng chỉ như y tế cơ sở đang rất yếu hiện nay? Dưới đây là bài viết của TS.BS Trần Bá Thoại về vấn đề này.

Mô hình bác sĩ gia đình có từ thập niên 60 của thế kỷ trước. Đầu tiên là ở Mỹ và Anh sau đó nhân rộng ra các nước khu vực châu Âu, bắc Mỹ rồi lan ra khắp thế giới.

Ở Canada có hơn 50% dân số được chăm sóc bởi các bác sĩ gia đình. Còn ở Mỹ tỷ lệ là trên 35% nên các bệnh viện của họ không bao giờ quá tải.

Ở Việt Nam, từ năm 2000, Bộ Y tế đã cho phép thành lập thêm chuyên khoa mới Y học gia đình tại ba trường đại học: Y Hà Nội, Y Thái Nguyên và Y Dược TP.HCM, nhưng cho đến nay vẫn còn “loay hoay” xây dựng mô hình, đường lối, chính sách…nên chưa phát huy hiệu quả.


Nhận diện hệ thống bác sĩ gia đình?


Bác sĩ gia đình là bác sĩ trực tiếp cham nguoi benh như là thành viên của “gia đình” họ. Do đó, ngoài chăm sóc y tế một cách liên tục và toàn diện, người bác sĩ gia đình còn phát triển mối quan hệ lâu dài và bền vững với bệnh nhân.

Để là một bác sĩ gia đình đúng nghĩa, trước hết phải là bác sĩ đa khoa, hiểu biết cả nội, ngoại, sản, nhi, lây nhiễm… Ngoài kiến thức chuyên môn, bác sĩ gia đình cũng phải có kiến thức tổng quát về xã hội, tâm lý, kinh tế, văn hóa, quản lý y tế… để có thể hành nghề vượt ngoài phạm trù y tế, chăm sóc điều trị bệnh mà còn có thể tư vấn, hướng dẫn bệnh nhân kiến thức tăng cường sức khỏe, phòng bệnh, hỗ trợ về tâm lý và về mặt xã hội. Cũng nhờ có kiến thức đa khoa, bác sĩ gia đình biết chính xác chuyên khoa nào cần thiết để hướng dẫn bệnh nhân khám đúng bệnh, đúng lúc. Ví dụ với người lớn tuổi, bác sĩ gia đình, sẽ để ý các bệnh tim mạch, huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu, thoái hóa xương khớp…; phụ nữ mang thai cần theo dõi sức khỏe thai kỳ, chế độ ăn cho sản phụ.., trẻ em như chăm sóc trẻ sơ sinh, chu sinh, chủng ngừa vacxin, chế độ dinh dưỡng…

Bệnh nhân được hưởng lợi những gì?

Nhờ các BSGĐ có sẵn hồ sơ bệnh lý, nắm biết rõ bệnh sử (được quản lý trong bệnh án có cây phả hệ gia đình), nên việc xử trí bệnh sẽ nhanh chóng, đúng đắn và sát sao hơn. Bác sĩ gia đình cũng đưa ra dự báo nguy cơ phát bệnh, phương cách dự phòng, và các biện pháp can thiệp để nâng cao sức khỏe các thành viên trong gia đình một cách phù hợp nhất.

Mô hình bác sĩ gia đình có từ thập niên 60 của thế kỷ trước. Đầu tiên là ở Mỹ và Anh sau đó nhân rộng ra các nước khu vực châu Âu, bắc Mỹ rồi lan ra khắp thế giới, hệ thống bác sĩ gia đình đã đáp ứng kịp thời nhu cầu chăm sóc sức khỏe của cả cộng đồng. Hiệp hội bác sĩ gia đình thế giới đã được thành lập năm 1972, đến nay đã có khoảng 100 quốc gia thành viên tham dự.

Ở Canada có hơn 50% dân số được chăm sóc bởi các bác sĩ gia đình. Còn ở Mỹ tỷ lệ là trên 35% nên các bệnh viện của họ không bao giờ quá tải.

Mô hình bác sĩ gia đình cũng đã được áp dụng thành công ở các nước đang phát triển thuộc khu vực Đông Nam Á như Singapore, Malaysia, Philippine…

Hệ thống bác sĩ gia đình ở nước ta

Theo PGS.TS Lê Hoàng Ninh, Trung tâm Đào tạo BSGĐ, Đại học Y dược TPHCM, từ năm 2000, Bộ Y tế đã cho phép thành lập thêm chuyên khoa mới Y học gia đình tại ba trường đại học: Y Hà Nội, Y Thái Nguyên và Y Dược TP.HCM. Riêng TPHCM, Trung tâm đào tạo BSGĐ thuộc ĐH Y dược TPHCM đã được thành lập vào năm 2002, có chức năng đào tạo BSGĐ cho khu vực phía Nam và đã tuyển sinh đào tạo khóa đầu tiên (2002-2004) được 17 bác sĩ.

Tại TPHCM, có hai hình thức mà người ta quen gọi là bác sĩ gia đình: (1) là những bác sĩ nhận bệnh qua điện thoại, đến tận nhà bệnh nhân để khám bệnh, kê đơn thuốc và (2) là các công ty tư nhân chuyên cung cấp dịch vụ y tế có các gói dịch vụ bác sĩ gia đình để theo dõi và chăm sóc sức khỏe tận nhà cho bệnh nhân.

Theo TS.BS Nguyễn Thanh Hiệp, trưởng bộ môn Bác sĩ gia đình Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, BSGĐ phải là bác sĩ đa khoa thực hành, chăm sóc toàn diện và liên tục cho người bệnh và phải có mối quan hệ lâu dài và bền vững với người bệnh nên biết rõ vấn đề sức khỏe của từng người bệnh trong hoàn cảnh, lối sống, gia đình và cộng đồng của họ, cho nên những hình thức trên chưa đúng hẳn một BSGĐ.

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, khi đi kiểm tra mô hình Bác sĩ gia đình tại một số phòng khám trên địa bàn thành phố HCM năm 2015 cũng đã thẳng thắn nhìn nhận “Mô hình bBác sĩ gia đình ở nước ta còn mới nên chưa được quan tâm, đầu tư tương xứng, hoạt động còn tản mạn, nhiều hạn chế bất cập, hiệu quả chưa cao”.

Ở Hà Nội, một số bệnh viện có tổ chức hệ thống Bác sĩ gia đình với kiểu “gói dịch vụ Bác sĩ gia đình” để theo dõi và chăm sóc sức khỏe tại nhà cho bệnh nhân. Đến nay, số phòng khám, bệnh viện có mô hình bác sĩ gia đình hoạt động độc lập mới chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Năm 2015, PGS.TS Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế, cho biết: “Nguồn nhân lực có chuyên môn về y học gia đình còn thiếu, chưa đáp ứng được nhu cầu hiện tại, một số phòng khám bác sĩ y học gia đình còn phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác”; “việc cấp chứng chỉ hành nghề bác sĩ gia đình còn gặp khó khăn nên các đơn vị triển khai bác sĩ gia đình cán bộ tham gia chưa có chứng chỉ hành nghề dẫn đến chưa được cấp phép thành lập phòng khám”.

Theo kế hoạch trong thời gian từ năm 2016 đến năm 2020, Sở Y tế các thành phố sẽ có mô hình chuẩn phòng khám bác sĩ gia đình. Mô hình này được triển khai đến 100% trạm y tế phường, xã và các phòng khám tư nhân. Sở cũng sẽ hoàn thiện việc xây dựng các biểu mẫu khám, xét nghiệm và chuyển bệnh viện; xây dựng mạng quản lý thông tin, bệnh án điện tử, hệ thống chuyển bệnh viện cũng như các thủ tục thanh toán bảo hiểm y tế cho người bệnh.

Đôi điều bàn luận

Hệ thống y tế gia đình là một giải pháp căn cơ, khoa học và thực tế đã được áp dụng thành công ở các nước Âu, Mỹ tiên tiến. Không ai bàn cãi gì về sự tiện dụng, hợp lý mà hệ thống Bác sĩ gia đình này mang lại.

Ở Việt Nam, hai vấn đề y tế “nổi cộm”, cần cấp bách giải quyết hiện nay là (1) sự quá tải bệnh viện vô cùng trầm trọng, ở nhiều bệnh viện lớn, ngay ở trung tâm như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, người bệnh vẫn còn nằm đôi, nằm ba và cả nằm dưới đất và (2) nhân lực ngành y quá thiếu, hiện nay chúng ta chỉ có gần 7,5 bác sĩ/vạn dân, trong khi Philippine, Trung Quốc, Brunei, Singapore có 15-20 và các nước phát triển có đến 30 bác sĩ/ vạn dân, trong khi việc đào tạo cần phải có tài chánh và thời gian mới đảm bảo đủ số lượng và chất lượng được. Thiết nghĩ, nếu nhanh chóng vận hành hệ thống y học gia đình theo định hướng thị trường của nó chắc chắn chúng ta tháo gỡ được hai vấn đề “vướng mắc” nêu trên.

Đi sau thế giới cả nửa thế kỷ, nếu cứ còn “loay hoay” xây dựng mô hình, đường lối, chính sách thì còn lâu mới theo kịp thế giới và người dân sẽ còn đau khổ và chê trách dài dài.

Tin tức khác:

Mỗi tuần đòi con cháu đưa đi bệnh viện hai lần nhưng vẫn không yên tâm về sức khỏe, cụ ông 90 tuổi tại Bình Chánh, TP HCM, nhờ bác sĩ đến tận nhà khám bệnh.

Gần đến giờ hẹn, cụ ông bắc ghế ngồi đợi ở cửa nhà để đón các bác sĩ và y tá thân quen. Sau khi bác sĩ Vũ Ngọc Trác hỏi thăm tình hình, đo huyết áp, soi kiểm tra tai mũi họng, cụ than dạo này khó thở. Bác sĩ đo điện tim bảo nhịp tim rất tốt, cụ ông mới thôi lo lắng. Vốn bị tăng huyết áp, rối loạn thần kinh tim, u xơ tiền liệt tuyến, tiền sử trầm cảm nên cụ ông luôn trong tình trạng bất an.

Giảm stress đi viện nhờ bác sĩ gia đình

“Người già thì được an tâm là quan trọng nhất. Lúc trước cụ cứ đòi đưa đi bệnh viện liên tục, bác sĩ khám nhanh, cho thuốc về uống, không có thời gian tư vấn cặn kẽ nên cụ thường xuyên lo lắng. Từ lúc có bác sĩ đến nhà khám, được quan tâm giải đáp hết mọi thắc mắc, mỗi khi băn khoăn gì có thể gọi điện trực tiếp nên cụ tươi tỉnh, minh mẫn hơn nhiều”, con gái cụ chia sẻ.

Thời tiết thay đổi, ông cụ vừa trải qua 2 cơn ốm. lúc trước phải nhập viện mấy ngày, nay có bác sĩ tư vấn nên ông được theo dõi tại nhà, không phải di chuyển tới lui, tốn thời gian đợi chờ ở bệnh viện. Ở tuổi 90, cụ tươi cười cho biết mình vẫn đều đặn duy trì đi bộ 45 phút mỗi sáng. Mỗi lần bác sĩ đến nhà, những thành viên khác trong gia đình cũng tranh thủ tư vấn về sức khỏe.

Thay vì đòi đi viện để được an tâm, cụ bà ngoài 70 tuổi tại quận 7, TP HCM, nhất quyết không chịu đi khám vì “sợ bệnh viện” dù bệnh tình trở nặng. Nửa năm trước bà xuất hiện tình trạng chân phù, bụng trướng, cô con gái phải cậy nhờ các bác sĩ gia đình đến nhà khám bệnh. Sau khi lấy mẫu máu, nước tiểu về xét nghiệm, cụ bà được chẩn đoán viêm gan mãn tính. Định kỳ truyền albumin và duy trì uống thuốc tại nhà, sức khỏe của bà cụ ổn định, bụng nhỏ lại, sắc mặt hồng hào hơn rất nhiều.

Bác sĩ Tô Quang Định, Tổng Giám đốc Trung tâm Bác sĩ Gia đình Sài Gòn cho biết, bác sĩ gia đình là người khám chữa bệnh ban đầu, quản lý sức khỏe lâu dài, xuyên suốt và có kế hoạch cho từng người dân, từng gia đình tại cộng đồng dân cư. Nhiều người hiểu nhầm bác sĩ gia đình chỉ là bác sĩ đến khám bệnh tại nhà. Thực tế, bệnh nhân phải đến phòng khám bác sĩ để được theo dõi lâu dài, toàn diện. Khám bệnh tại nhà chỉ là một phần quan trọng của công tác bác sĩ gia đình, giúp nâng cao hiệu suất ngành y tế. Bác sĩ gia đình cũng khác với bác sĩ chuyên khoa đến nhà khám bệnh.

Theo bác sĩ Định, y học gia đình thiên về yếu tố dự phòng, hướng dẫn để người dân phòng tránh, điều trị đúng cách bệnh tật. Ví dụ khi đến độ tuổi có các yếu tố nguy cơ tăng huyết áp, bác sĩ phải thường xuyên theo dõi huyết áp. Nếu chưa mắc bệnh, bác sĩ sẽ tư vấn chế độ ăn uống, sinh hoạt, luyện tập để ngăn ngừa. Nếu đã xuất hiện bệnh, bác sĩ sẽ có những hướng dẫn cụ thể để điều trị, phòng tránh, xử trí biến chứng xảy ra. Khi cần thiết phải khám chuyên khoa, phẫu thuật, nằm viện, bác sĩ sẽ chuyển bệnh nhân đến đúng nơi, đúng tuyến cần đến. Điều này góp phần tiết kiệm thời gian của bệnh nhân cũng như giảm bớt tình trạng chồng chéo, quá tải bệnh viện.

Trên xe bác sĩ gia đình đi khám bệnh tại nhà thường được trang bị giống như phòng mạch của một bác sĩ nội khoa, gồm có ống nghe, huyết áp, nhiệt kế. Bên cạnh đó là các thiết bị hỗ trợ như điện tâm đồ xách tay, ống nghiệm để lấy máu mang về xét nghiệm khi cần, hộp thuốc chống sốc, dịch truyền, oxy để xử trí trong trường hợp khẩn cấp, đe dọa tính mạng...

“Trò chuyện, tư vấn tâm lý đóng vai trò quan trọng trong việc khám chữa bệnh. Khi bác sĩ theo dõi xuyên suốt bệnh nhân sẽ có sự thân tình, thấu hiểu nhất định về hoàn cảnh, sức khỏe, dễ dàng chia sẻ thông tin. Từ đó giải quyết những vấn đề sức khỏe khi nó vừa phát sinh cũng như có hướng chẩn đoán, điều trị bệnh hợp lý”, bác sĩ Định phân tích.

Với những người bệnh đi lại khó khăn, không có nhiều thời gian, dịch vụ bác sĩ gia đình đã đáp ứng rất lớn nhu cầu chăm sóc sức khỏe. Nhiều người khi làm ăn, công tác xa nhà, không thể ở cạnh chăm sóc bố mẹ cũng đã nhờ bác sĩ gia đình theo dõi, thông báo tình hình. Không ít trường hợp bệnh nhân mắc bệnh nan y đã nhờ bác sĩ gia đình đến tận nhà chăm sóc cuối đời, vừa giúp bệnh nhân giảm đau đớn, vừa chia sẻ được gánh nặng bệnh tật cho người nhà.

Bác sĩ Định nhớ mãi một trường hợp khó quên là cụ bà mắc bệnh ung thư gan giai đoạn cuối, bệnh viện trả về. Khi bác sĩ gia đình đến nhận chăm sóc cuối đời, cụ bà được truyền dịch, giảm đau... Cụ bà có những đêm cuối ngủ ngon giấc, người nhà cũng bớt vất vả. "Khi bà qua đời, lo xong hậu sự, con cái chia sẻ họ được an ủi, thanh thản hơn rất nhiều vì đã giúp bà không phải đau đớn hay để bà có cảm giác bị bác sĩ bỏ mặc những ngày cuối đời”, bác sĩ Định tâm sự.

Gần đây, dịch vụ bác sĩ gia đình bắt đầu phát triển và được đón nhận tích cực tại Việt Nam. Các trường đại học, trung tâm đào tạo y tế bắt đầu chú trọng mảng đào tạo này. Tuy nhiên, do còn khá mới nên dịch vụ vẫn còn nhiều trở ngại về nguồn nhân lực, quản lý y tế và cũng như sự thấu hiểu của người dân về vai trò, giới hạn của bác sĩ gia đình để sử dụng hiệu quả. Ngoài ra, bác sĩ gia đình khám một bệnh nhân mất nhiều thời gian nên chi phí phải trả sẽ cao hơn.

"Khó khăn hiện nay là sự kết nối giữa bác sĩ điều trị trong bệnh viện và bác sĩ gia đình. Bác sĩ gia đình là một kênh thông tin để bác sĩ điều trị nắm rõ được tình hình bệnh nhân. Bác sĩ điều trị chưa hiểu được vai trò của bác sĩ gia đình nên chưa có sự liên kết để trao đổi thông tin bệnh án, cùng nhau có kế hoạch chăm sóc người bệnh, phục hồi sức khỏe người bệnh sau khi xuất viện về nhà", bác sĩ Tô Quang Định trăn trở.

Bí thư Thành ủy TP HCM Đinh La Thăng đề nghị Bộ Y tế cải cách thủ tục khám chữa bệnh, quản lý thuốc và bán thuốc, giảm tải bệnh viện và giải pháp nâng chất lượng dịch vụ.





4 đề xuất này được ông Đinh La Thăng đưa ra tại hội nghị triển khai nhân rộng và phát triển mô hình bác sĩ gia đình giai đoạn 2016-2020, sáng 4/3. Ông nói rằng đưa ra 4 đề nghị này với Bộ Y tế nhằm giúp TP HCM nâng cao chất lượng khám chữa bệnh. Theo đó, thứ nhất cần có các giải pháp đồng bộ trước mắt, lâu dài nhằm giảm tải bệnh viện vì người dân đang rất bức xúc về vấn đề khám chữa bệnh. Thứ hai nên có các giải pháp cụ thể hơn để nâng cao chất lượng dịch vụ, đã có thì cần thực hiện quyết liệt hơn. Thứ ba, cần cải cách thủ tục khám chữa bệnh liên quan đến y tế, hiện nay thủ tục rất dài dòng, người bệnh rất khó khăn. Cuối cùng, cần tăng cường nâng cao chất lượng quản lý dược, nhất là việc bán thuốc.
Bí thư Thành ủy TP HCM đánh giá cao kế hoạch của Bộ Y tế về mô hình bác sĩ gia đình. Đây là một trong những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng sức khỏe người dân một cách hệ thống và toàn diện, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và quan trọng nhất là giảm tải.
Theo ông Thăng, để xây dựng một thành phố có chất lượng sống tốt, văn minh, hiện đại, nghĩa tình thì chất lượng khám chữa bệnh cho người dân không thể không tốt. Với mục tiêu 80% tỉnh thành trực thuộc trung ương triển khai mô hình này vào năm 2020, Bộ Y tế nên tập trung tỷ lệ sẽ có bao nhiêu phần trăm người dân ở TP HCM và Hà Nội tham gia. Trên thế giới, nhiều nước có tỷ lệ người dân tham gia lên đến 30-56%. Bộ cần đưa ra mục tiêu cụ thể và đồng bộ các giải pháp, hoàn thiện thể chế chính sách, đào tạo nguồn nhân lực, kiện toàn cơ sở vật chất để triển khai.
“Mô hình bác sĩ gia đình không thể thành công nếu chỉ có ngành y tế tham gia. Mô hình này chỉ thành công nếu cấp ủy, chính quyền địa phương vào cuộc và được Chính phủ chỉ đạo”, ông Thăng nhấn mạnh. Do đó Bí thư Thành ủy TP HCM cho rằng Bộ Y tế cần báo cáo Thủ tướng chủ trì triển khai mô hình bác sĩ gia đình
Ông Thăng nhấn mạnh, TP HCM có 8,3 triệu dân cùng với hơn 10.000 người vãng lai. Xây dựng mô hình bác sĩ gia đình là hết sức cần thiết với thành phố. Lãnh đạo thành phố cam kết hỗ trợ và phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế để tạo điều kiện triển khai và nhân rộng mô hình.
Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết đến năm 2020 sẽ nhân rộng và phát triển phòng khám bác sĩ gia đình trên phạm vi toàn quốc, thực hiện từng bước theo lộ trình cụ thể. Mục tiêu nhằm cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản, toàn diện, tiếp tục cho các nhân, gia đình và cộng đồng, tăng cường chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu và giảm tải bệnh viện.

240 phòng khám bác sĩ gia đình trên cả nước đã hỗ trợ chăm sóc sức khỏe người dân, giảm tải bệnh viện. Song nhiều người chưa hiểu về mô hình này, cho rằng bác sĩ gia đình là đến nhà thăm khám, chữa bệnh nên chưa tận dụng hết hiệu quả.

Chia sẻ tại TP HCM ngày 4/8, Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết mô hình bác sĩ gia đình ở nước ta mới triển khai 2 năm với 6 Sở Y tế áp dụng, phát huy vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu theo hướng toàn diện và liên tục. Mô hình này giúp sàng lọc bệnh tật, chuyển tuyến phù hợp, góp phần giảm tải ùn ứ ở bệnh viện tuyến trên. Nhiều phòng khám đã sử dụng bệnh án điện tử, phần mềm quản lý phòng khám, tổ chức hội chẩn trực tuyến.

Phó giáo sư Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Quản lý Khám chữa bệnh cho biết hoạt động bác sĩ gia đình bước đầu được tổ chức tại một số thành phố lớn như Hà Nội, Thừa Thiên Huế, TP HCM... với các mô hình khác nhau như trung tâm bác sĩ gia đình, phòng khám bác sĩ gia đình, trạm y tế có hoạt động bác sĩ gia đình. Cả nước hiệncó 240 phòng khám bác sĩ gia đình, bao gồm các phòng khám lồng ghép tại trạm y tế xã, bệnh viện đa khoa và phòng khám tư nhân.

Khám bệnh tại nhà chỉ là một phần nhỏ công việc của bác sĩ gia đình. Việc khám chữa bệnh ban đầu của người dân cần được thực hiện tại các phòng khám bác sĩ gia đình để đảm bảo điều kiện về máy móc, xử thải... Ảnh: Lê Phương.

Tính từ năm 2013 đến cuối tháng 6/2015, các phòng khám bác sĩ gia đình cả nước thực hiện 3.812 ca cấp cứu, 807.720 lượt khám chữa bệnh, làm 12.024 ca thủ thuật, chuyển tuyến 14.440 ca, triển khai 3.094 ca khám bệnh tại nhà cũng như tư vấn, phục hồi chức năng... Ngoài hoạt động tại phòng khám, các bác sĩ gia đình thực hiện các hoạt động tại hộ gia đình quản lý như khám bệnh, kê đơn, thay băng, cắt chỉ, lấy mẫu máu, khí dung, tiêm truyền...

Theo ông Khuê, bác sĩ gia đình là bác sĩ đa khoa thực hành, chăm sóc toàn diện và liên tục cho người bệnh, có mối quan hệ lâu dài và bền vững với người bệnh, là những thầy thuốc gắn với dân và gần dân nhất. Bác sĩ gia đình là bác sĩ hướng về gia đình, biết rõ từng người bệnh trong hoàn cảnh và gia đình của họ, xem xét vấn đề sức khỏe của người bệnh trong hoàn cảnh của cộng đồng và lối sống của người đó trong cộng đồng. Đây là lực lượng quan trọng giúp người dân phòng tránh bệnh tật và giải quyết ban đầu bệnh tật, giúp điều phối giữa các chuyên khoa trong điều trị ngoại chẩn và là cầu nối giữa người bệnh với bệnh viện khi cần điều trị nội trú.

Hiện nay mô hình bệnh tật ở nước ta là mô hình kép. Các bệnh lây nhiễm, suy dinh dưỡng ở mức khá cao, trong khi nhóm các bệnh không lây nhiễm và tai nạn thương tích tăng nhanh dẫn đến nhu cầu khám chữa bệnh của người dân ngày càng tăng. Việc sàng lọc, theo dõi, quản lý, điều trị bệnh mạn tính tại cộng đồng là hết sức cần thiết. Nhiều trường đại học y khoa đã chú trọng đào tạo lực lượng bác sĩ, cán bộ về y học gia đình, triển khai cấp chứng chỉ hành nghề, giấy phép hoạt động.

Bộ trưởng Y tế nhấn mạnh mô hình bác sĩ gia đình đã phát triển hiệu quả ở nhiều nước trên thế giới hơn 100 năm qua. Tại Việt Nam mô hình rất mới nên còn gặp nhiều khó khăn như nguồn nhân lực có chuyên môn y học gia đình thiếu, chưa xây dựng được quy chế phối hợp, chuyển tuyến và trao đổi thông tin phù hợp giữa các phòng khám bác sĩ gia đình với hệ thống khám bệnh, chữa bệnh trong quá trình quản lý bệnh nhân. Phòng khám bác sĩ gia đình tư nhân rất khó tham gia bảo hiểm y tế. Ở những phòng khám bác sĩ gia đình lồng ghép trạm y tế, người dân chưa tin tưởng vào chất lượng dịch vụ khám, chữa bệnh tại trạm nên không đến khám...

Có cách nào để có một bác sĩ “riêng” không? Dễ mà không dễ! Thường chỉ khi đau ốm hoặc bệnh đã nặng rồi thì người ta mới vội vàng chạy kiếm BS, may nhờ rủi chịu. Đặc biệt với người già hay đau yếu bệnh hoạn, nhiều lo âu sợ hãi lại càng cần một bác sĩ riêng.

Làm thế nào để có một bác sĩ riêng

Thật không may nếu gặp một BS “lạnh lùng”, thiếu tâm lý chăm sóc người cao tuổi, thích hù dọa, thích bày vẽ làm cho hoảng sợ thêm, hoặc dụ dỗ mê tín vào một thứ thuốc tiên, thuốc thánh, một thứ máy móc tân kỳ “nhảm nhí” nào đó… trong khi vấn đề chính của người già khi đau ốm là sức khỏe tâm thần - bên cạnh thể chất đương nhiên đã phải suy yếu theo thời gian. Cách nào để có một bác sĩ riêng cho người già trong nhà là vấn đề nên nghĩ tới sớm. Ngày nay, nhiều BS chịu đến nhà, nhiều phòng khám cử người đến chăm sóc người bệnh tại nhà. Đây là một điều tốt. Vấn đề là chọn BS.

Bác sĩ riêng ở đây phải là một BS thân quen gần gũi với gia đình, gắn bó lâu năm - có khi qua nhiều thế hệ - được sự tin cậy của gia đình chớ không phải bất cứ BS nào. Vị BS đó không chỉ biết rõ bệnh tật mà còn biết rõ tâm tính, hoàn cảnh… từng người trong gia đình, đặc biệt với người già. Họ không chỉ chữa trị các bệnh thông thường (đến 90% các trường hợp) mà còn quan tâm đến sức khỏe thể chất, tâm thần, cảm xúc… của từng thành viên. Và khi cần, chính họ sẽ giúp có những quyết định đúng đắn hoặc gửi đến chữa trị ở một chuyên khoa sâu nào đó để tránh tình trạng “tiền mất tật mang”.

Nếu đến lúc có bệnh rồi mới chạy đôn chạy đáo đi tìm BS, nhắm mắt đưa chân thì không hay. Có một Bác Sĩ riêng như vậy thì ta có thể yên tâm, không bị động. Đặc điểm của bác sĩ “riêng” là sự gần gũi, tin cậy, chớ không phải chỉ gọi khi ốm đau để rồi “hết bệnh quên thầy”!

BS “riêng” của gia đình không phải là Bác Sĩ gia đình. Bác Sĩ gia đình là một ngành y học mới phát triển gần đây, nhằm đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe tại nhà toàn diện, chăm sóc ban đầu (primary care) rất thịnh hành ở các nước phát triển và cũng đã bắt đầu hình thành gần đây ở nước ta.

Với những tiến bộ của y học, ngành y có khuynh hướng chia bệnh tật con người thành những chuyên khoa sâu, manh mún, quên đi con người là một tổng thể hài hòa, và sức khỏe không chỉ là không có bệnh hay tật, mà là sự sảng khoái (well-being) cả về thể chất, tâm thần và xã hội như đã biết. BS gia đình do đó cần đáp ứng toàn diện nhu cầu này.

Các nghiên cứu cho thấy mối quan hệ giữa thầy thuốc với bệnh nhân chính là một “phương thức trị liệu” hiệu quả nhất. Sự tin tưởng giúp giảm bệnh đi một nửa, đồng thời giúp người bệnh tuân thủ điều trị nửa còn lại kia nên dễ thành công.

Bác sĩ riêng nên là một BS tổng quát, biết lắng nghe, biết hướng dẫn, giải thích đầy đủ và dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm… Họ biết quan tâm tới nỗi khổ bên cạnh nỗi đau của bệnh nhân. Bác sĩ riêng cũng là một BS tư vấn, tham vấn cho gia đình chứ không chỉ can thiệp khi có bệnh tật.

Có người chọn một BS “mát tay” qua lời giới thiệu của bạn bè, có người chọn một BS “hạp tuổi”, có người lại tình cờ mà gặp trong một buổi họp mặt, một tiệc cưới rôm rả nào đó…

Và dĩ nhiên cần có thời gian để mối giao tình trở nên thân thiết và tin cậy. (Xem thêm: Bác sĩ riêng cho bạn)

Chuyến bay chở Đại tướng Võ Nguyên Giáp từ Prague (Czech) đến Ethiopia vừa hạ đáp, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đột nhiên bị choáng. Máy điện tim báo một đường thẳng tắp trên màn hình.

Đó là năm 1989. Đại tá Phạm Văn Ngà, khi đó là bác sĩ riêng cho Đại tướng. Ông kể, chuyến bay chở Đại tướng Võ Nguyên Giáp từ Prague (Czech) đến Ethiopia vừa hạ đáp sau 6-7 giờ bay xảy ra một sự cố. Ngay sau khi bước xuống sân bay, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đột nhiên bị choáng. Song không giống mọi lần, máy điện tim đo tại chỗ báo một đường thẳng tắp trên màn hình.<> Bác sĩ cố trấn tĩnh bản thân: không được để xảy ra bất cứ tình huống xử lý sai lầm nào! 1 tiếng đồng hồ sau cấp cứu của bác sĩ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp tỉnh trở lại.

Bác sĩ Ngà cùng mọi người trong đoàn tháp tùng Đại tướng chuyến thăm châu Phi năm đó "thở phào mà vẫn không hết đau tim". "Ngực mình thoi thóp vì lo. Chưa kịp an tâm, Đại tướng ngay lập tức lao vào công việc. Mình lại căng thẳng để theo ông trong tâm trạng lo sợ nhỡ có sự cố xảy ra" - bác sĩ Ngà kể.

Đại tá Phạm Văn Ngà tại nhà riêng ở Vĩnh Yên

30 năm làm việc cho Đại tướng, vị bác sĩ đã không ít lần đối mặt với tình huống như thế. Nhưng cho đến ngày về hưu, ông tự hào "chưa bao giờ xử lý nhầm lẫn, để xảy ra bất cứ sai sót nào".

Ở tuổi gần 90, vị bác sĩ vẫn nhớ như in "vô vàn kỷ niệm không bao giờ quên" khi giở các bao túi đựng những bức hình chụp chung với Đại tướng. Khi ở Trung Quốc, Liên Xô, khi ở các địa phương, bất cứ đâu trên cả nước, khắp thế giới, mọi tấm hình ghi lại đều thấy bóng dáng ông, tay cầm vali chứa thuốc và đồ y tế, đi và ngồi ngay sát Đại tướng, chỉ cách nhau bước chân.

"Gia tài" ông tiếc không giữ lại được, đó là thùng tư liệu, sổ sách ghi chép nhật ký 30 năm làm việc với Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Không ngày làm việc nào ông không lưu vào sổ đủ tất cả những thông số về thuốc men, từ thuốc tây đến thuốc bắc, thuốc nam, điều trị, hội chẩn các bác sĩ đầu ngành về tình huống sức khỏe của Tướng Giáp. Ông còn cần mẫn ghi vào sổ những đồ ăn, thức uống, thực phẩm dùng trong ngày trong 24 giờ...

Bác sĩ Phạm Văn Ngà (người sách cặp đưa sau lưng) trong chuyến công tác cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại Trung Quốc năm 1972. Ảnh tư liệu do bác sĩ Phạm Văn Ngà cung cấp
<>"Cẩm y vệ số 1"

Bác sĩ, Đại tá Phạm Văn Ngà gắn với sự nghiệp của Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong giai đoạn từ 1965 đến 1995. Điều ông tự hào đó là Đại tướng đã luôn tin tưởng ông tuyệt đối trong 30 năm làm việc. Có một nguyên tắc bất di bất dịch là Đại tướng không bao giờ uống thuốc của bất cứ ai đưa, kể cả con cái, trừ bác sĩ Ngà.

Mọi điều trị, hội chẩn, thăm khám của các bác sĩ, ở các bệnh viện trong và ngoài nước, Đại tướng luôn tôn trọng nhưng nếu để uống thuốc thì chỉ nhận đơn và thuốc đưa tận tay từ bác sĩ Ngà. Điều đó khiến vị bác sĩ quân y luôn đau đáu và không ngừng trau đồi chuyên môn.

Hàng tháng, thậm chí hàng tuần, ông luôn có các cuộc hội chẩn, trao đổi với các giáo sư đầu ngành của cả nước về kinh nghiệm, kiến thức, thông tin. Cá nhân ông luôn tìm sách chuyên môn để đọc.

Có một câu chuyện ông kể lại khi đưa Đại tướng Võ Nguyên Giáp sang Liên Xô thăm khám sức khỏe. Mặc cho các bác sĩ nước bạn chăm sóc tận tình, chu đáo, cẩn thận, Đại tướng dứt khoát yêu cầu hai việc: một là kê thêm giường cho bác sĩ Ngà ở ngay cạnh, hai là mọi thăm, khám sức khỏe các bác sĩ Liên Xô Đại tướng luôn tuân thủ, trừ uống thuốc chỉ lấy từ bác sĩ Ngà. Thuyết phục "hết nước, hết cách", cuối cùng các bác sĩ Liên Xô đành phải theo yêu cầu của Đại tướng.

Trong lần đi theo Đại tướng và gia đình trong chuyến công tác và nghỉ ở Đà Lạt năm 1976, một tình huống thử thách cả niềm tin và bản lĩnh của bác sĩ Ngà với Đại tướng xảy ra khiến ông vô cùng cảm động. Nơi nghỉ của Đại tướng và con gái Hồng Anh là biệt thự Lệ Xuân. Công tác bảo mật và an ninh nơi đây được chuẩn bị kỹ càng đến mức "con ruồi khó lọt qua".

Nhưng một buổi xảy ra chuyện cô con gái phát hiện khay thuốc chuyển lên cho Đại tướng nhưng ông kiên quyết không uống. Đại tướng thấy lạ vì hộp thuốc chuyển lên không giống như hộp thuốc mà bác sĩ Ngà thường đưa tận tay cho ông. Ông lại đồ là thuốc của con gái nên nhắc con gái uống.

Con gái lại kiên quyết bảo không và giục ông uống cho đúng giờ. Lấy làm lạ, Đại tướng cho gọi bác sĩ Ngà lên hỏi thì vỡ ra đó không phải thuốc bác sĩ Ngà. "Lúc đó mình tưởng như chết đi vì sợ và lo lắng. May Đại tướng không uống, nếu ông uống và xảy ra chuyện thì mình cũng chỉ có nước là chết" - ông kể đầy kịch tính.

5 ngày trôi qua vẫn chưa tìm ra manh mối cho đến khi về đến Sài Gòn, ông nhận được cú điện thoại từ một người xưng tên Côn - Chỉ huy đội cận vệ lúc ấy báo lại rằng: một người trong đội cận vệ khi đi kiểm tra biệt thự có nhặt được hộp thuốc, rồi để vào khu bếp. Người đầu bếp tưởng hộp thuốc của bác sĩ Ngà vẫn mang lên cho Tướng Giáp dùng nên tiện để vào khay bưng lên. "Tôi như thoát chết. Đại tướng đã cứu sống tôi, bảo vệ danh dự cho tôi vì ông đã tin tưởng ở cung cách làm việc của tôi" - bác sĩ Ngà nói.

<>Người anh

Nhắc đến ấn tượng về cốt cách sống và làm việc của Đại tướng, bác sĩ Ngà cho hay trong suốt 30 năm ở bên Đại tướng, sự say mê công việc làm quên ngủ - quên ăn - quên sức khỏe của Đại tướng đã khiến ông từng "đứng ngồi không yên" nhưng trong lòng đầy cảm phục.

Là bác sĩ, ông có trách nhiệm phải sắp xếp lịch trình làm việc, ăn nghỉ của Đại tướng theo giờ giấc song chưa bao giờ Đại tướng nghỉ việc đúng giờ. Mỗi lần ông nhắc, Đại tướng thường khẽ năn nỉ ông cho xin thêm 10-15 phút nhưng quãng thời gian này thường kéo dài lên 3 tiếng.

Kỷ niệm ông nhớ khi đi Liên Xô năm 1973 là một chuyến đi "gay cấn". Đúng 30 Tết, Đại sứ quán Việt Nam tại Liên Xô tổ chức tiệc và đón Đại tướng đến dự nhân dịp sang thăm và làm việc nước bạn. Nhưng do làm việc quá sức nên ngay khi vừa đến, Đại tướng bị lịm xỉu, mặt tím tái. Mọi người từ cán bộ, nhân viên, đến con cái, gia đình đi cùng lo lắng. Sau 1 tiếng cấp cứu, Đại tướng lại dự tiệc bình thường.

"Mình đắng mồm đắng miệng, không ăn được gì cả thế mà ngay sau tối về, Đại tướng năn nỉ tôi: bất cứ giá nào đồng chí cũng phải cho tôi về ngay Việt Nam vì có đồng chí Fidel Castro sang thăm" - ông kể. Và trong tình huống sức khỏe của Đại tướng chưa ổn thỏa, ông lại xách va li theo Đại tướng về nước.

Ở trên máy bay, Đại tướng lại tiếp tục làm việc, không chợp mắt một phút cho đến khi về Hà Nội. Vừa về đến Hà Nội, ngay lập tức ông lại lên ô tô vào miền Nam gặp Fidel trong bối cảnh hai miền Nam - Bắc chiến tranh căng thẳng.

"Đại tướng đã làm gì say mê lắm, một ngày từ sáng đến tối chỉ có làm việc".

Vậy 30 năm ở gần, sau cùng, ông nhận thấy Tướng Giáp là người như thế nào?

"Ông là người rất dễ thương người, coi mọi người như anh em, không phân biệt, không tỏ thái độ mình là cán bộ cao cấp, bình đẳng, chuyện trò cởi mở. Tôi ở 30 năm thấy đó là con người đối xử anh em từ cấp dưỡng, cán bộ làm việc rất bình dị, thoải mái"-  bác sĩ Ngà nói.

Nói đoạn, ông đọc bài thơ riêng dành cho Đại tướng:

"Văn võ song toàn mưu lược giỏi

Tài trí uyên thâm kế sách hay

Trận đánh Điên Biên ghi lịch sử

Chiến tích dư âm mãi ngàn thu".

Theo Vietnamnet
Khái niệm "bác sĩ riêng" rất phổ biến ở các nước trên thế giới, đặc biệt dành cho những vận động viên chuyên nghiệp, đỉnh cao hay ngôi sao ca nhạc, đại gia...Bác sĩ riêng cho bạn là những chuyên gia sức khỏe nắm rõ sức khỏe bạn nhất, người bạn có thể tin tưởng về vấn đề sức khỏe mà bạn quan tâm.

Nghệ vàng chữa bệnh viêm khớp bạn đã biết? Nhiều bệnh nhân cảm thấy các triệu chứng viêm khớp thuyên giảm đáng kể sau một thời gian ngắn áp dụng cách trị viêm khớp bằng củ nghệ vàng. Ít ai biết rằng nguyên liệu thiên nhiên này lại có thể khắc phục được bệnh lý xương khớp này hiệu quả như vậy. Cùng khám phá công dụng và cách dùng nghệ vàng chữa viêm khớp như thế nào qua những thông tin sau đây.

Bài viết liên quan:





Viêm khớp là một dạng rối loạn tại khớp được đặc trưng bởi hiện tượng viêm. Viêm khớp thông thường được hiểu là viêm một hay nhiều khớp với triệu chứng điển hình là sưng đau các khớp, cứng khớp, phát ra tiếng kêu khi cử động,… Bệnh hạn chế vận động khiến việc đi lại và sinh hoạt trở nên khó khăn hơn. Do đó, can thiệp kịp thời ngay khi phát hiện những bất thường đó là hết sức cần thiết.

Ngoài việc nghỉ ngơi, tập luyện thể dục thể thao đều đặn với cường độ vừa phải, bổ sung các thực phẩm tốt cho bệnh viêm khớp,… thì bạn có thể dùng củ nghệ vàng để hỗ trợ giải quyết nhanh những thương tổn do bệnh gây ra mà không cần dùng thuốc.

Nghệ chữa viêm khớp hiệu quả


Không chỉ là thực phẩm tốt cho sức khỏe, có mặt trong nhiều công thức làm đẹp mà nghệ vàng còn được nghiên cứu và chứng minh rất phù hợp để khắc phục các vấn đề về xương khớp, trong đó có bệnh viêm khớp:

Nghệ có  nên có tác dụng tốt trong chữa trị các vấn đề về khớp.


Cucurmin ( là thành phần hoạt chất có trong nghệ) có hoạt tính sinh học cao, hiệu quả trong chữa trị các triệu chứng viêm khớp, nhất là viêm khớp dạng thấp như đau nhức, sưng khớp. Nghiên cứu tiến hành tại Ý đã chứng minh rằng cucurmin có tác dụng trị đau nhức xương khớp tốt hơn NSAIDs (loại thuốc giảm đau, hạ sốt).

 Cucurmin làm giảm các enzym và cytokine gây sưng, tăng cường các tác động, giảm tê cứng xương, trị đau khớp.

 Nghệ có đặc tính mạnh trong chống viêm, chống oxy hóa, chống viêm khớp và phá hủy các gốc tự do. Ngoài ra, còn giảm sưng khớp nhanh bằng cách làm giảm lượng histamin hoặc có thể kích thích sản sinh cortisone tự nhiên từ tuyến thượng thận.

Cách chữa viêm khớp bằng củ nghệ vàng

Rất đơn giản để đối phó với bệnh viêm khớp bằng nguyên liệu này, đó là:  Lấy khoảng 1 thìa bột nghệ vàng cho vào cốc sữa nóng quấy đều lên để uống. Mỗi ngày dùng 3 lần, bệnh nhân sẽ thấy bệnh cải thiện nhanh chóng. Ngoài ra, trong các bữa ăn hàng ngày, bạn cũng có thể cho thêm nghệ vừa gia tăng hương vị món ăn, vừa hỗ trợ chữa trị và phòng bệnh hiệu quả.

Để không phải gánh chịu những đau đớn và phiền toái do bệnh viêm khớp gây ra bạn cần:

  • Có chế độ ăn uống hợp lý, tăng cường bổ sung vào thực đơn hàng ngày nhiều rau xanh, các loại thực phẩm giàu vitamin C, E, giàu axit béo omega-3. Bên cạnh đó cần hạn chế nhiều thức ăn giàu chất béo, ngọt, giàu năng lượng để tránh béo phì, thừa cân.
  • Có tư thế vận động và làm việc đúng, tránh các lao động nặng và vận động quá sức gây tổn thương xương khớp.
  • Năng tập luyện thể dục thể thao để tạo độ dẻo dai và đàn hồi cho xương khớp, đồng thời cũng tăng sức đề kháng cho cơ thể phòng tránh được bệnh tật.
  • Khám bệnh xương khớp nói riêng cũng như khám sức khoẻ định kỳ, phát hiện sớm các bệnh như đái tháo đường, loãng xương, bệnh gout để điều trị kịp thời, tránh các biến chứng về khớp.